BGK building in Warsaw: reconstruction of bombed structure in war condition more

Sławomir Łotysz Uniwersytet Zielonogórski Gmach BGK w Warszawie - przykład odbudowy w warunkach wojennych budynku o szkielecie żelbetowym W obrazie przebiegu kampanii wrzes'niowej 1939 roku i późniejszej okupacji niemiec­ kiej utrwalonym w dużej mierze przezfilmyi literaturę wojenną, ale także przez podręczniki historii, brak jest odniesień do losów zabytków architektury i innych obiektów w tym okre­ sie. Ciekawym przykładem wypełniającym tę lukę są dzieje gmachu Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) w Warszawie. Budynek ucierpiał w wyniku bombardowań w pierwszych dniach hitlerowskiej napas'ci na Polskę. W 1940 roku, już pod niemieckim zarządem Ban­ ku, przeprowadzono naprawę obiektu, w tym uszkodzeń żelbetowej konsttukcji. Prace pro­ wadzili polscy inżynierowie. Projekt i budowa Projekt gmachu BGK wyłoniono w wyniku konkursu ogłoszonego w 1927 roku. Zwy­ ciężyła propozycja arch. Rudolfa Swierczyńskiego, profesora i jednego ze współtwórców Wy­ działu Architektury Politechniki Warszawskiej. Budynek, a właściwie zespól budynków, ponieważ początkowo przewidywano powstanie połączonych gmachów Banku Gospodar­ stwa Krajowego i Ministerstwa Robót Publicznych, miał być zlokalizowany w Alejach Je­ rozolimskich, między Nowym Światem, a ul. Bracką. Ostatecznie budynek ministerialny powstał gdzie indziej i cały teren został przeznaczony pod gmach BGK. Działkę, na której miał powstać bank, zajmowały zabudowania Pałacu Opalińskich. Pałac wzniesiony w latach 1762-70 dla wojewody sieradzkiego, Wojciecha Opalińskiego. Usytuowany był bokiem do Alei Jerozolimskich i zwrócony na zachód, a zatem budynek BGK miał stanąć na przypałacowym dziedzińcu. Posesję należącą niegdyś do Opalińskich zabudowywano zresztą sukcesywnie. Od Brackiej, jeszcze w polowie XIX wieku, wzniesiono kamienicę, zajmując czę­ ściowo przypalacowy ogród. Przez dłuższy czas budynek pałacu był siedzibą Dyrekcji General­ nej Dróg i Mostów. W ramach przygotowania terenu pod inwestycję, przed 1928 r. rozebrano oficyny pomiędzy pałacem a Nowym Światem. Sam pałac przetrwał niewiele dłużej. Poddano go rozbiórce w maju 1939 r, w związku z planowaną rozbudową banku. Zwycięska koncepcja Rudolfa Swierczyńskiego nieco ewoluowała, na co wpływ mia­ ła zmiana programu zagospodarowania działki. Projekt zbierał głównie pozyrywne opinie, choć nie brakowało też głosów krytycznych. Edgar Norwerth, również profesor Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, podkreślał słabe zaakcentowanie wejść do banku. DZIEDZICTWO TECHNIKI DLA PRZYSZŁOŚCI Żelbet - wędrówki turystyczne Gdzie jest reszta artykułu? Wersja ograniczona na wniosek wydawcy. Proszę o kontakt s.lotysz@gmail.com . Chętnie prześlę darmową kopię pełnego tekstu w formacie PDF. Where is the rest of this paper? Limited due to publisher’s restrictions. Feel free to contact me at s.lotysz@gmail.com I will gladly send you a free PDF copy of full paper.